Της Χριστίνας Μαστρογιαννάκη, σπουδάστρια Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης
26 Απριλίου 1986 μια ημερομηνία που έμελε να διοχετεύσει στην ατμόσφαιρα ραδιενέργεια, τρόμο αλλά και θάνατο.
Η έκρηξη του πυρηνικού εργοστασίου ηλεκτρικής ενέργειας «Βλαντιμίρ Ίλιτς Λένιν» γνωστό και ως Τσερνόμπιλ, κατέστρεψε ολοσχερώς τμήματα της τότε Σοβιετικής Ένωσης (Ουκρανία, Λευκορωσία, Ρωσία) αφήνοντας να απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα ραδιενεργό ακτινοβολία που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο αλλά και τις μετέπειτα συνέπειες πολλών ανθρώπων.
Το χρονικό της τραγικής καταστροφής:
Το ημερολόγιο γράφει 26 Απριλίου του έτους 1986 όταν νωρίς το βράδυ ο αντιδραστήρας 4 του πυρηνικού εργοστασίου του Τσερνόμπιλ εξερράγη.
Ακολούθησαν δύο διαδοχικές εκρήξεις που προκλήθηκαν από μια δοκιμή που πραγματοποιήθηκε τη μοιραία εκείνη νύχτα από τους χειριστές του πυρηνικού αντιδραστήρα για να βεβαιωθούν ότι το σύστημα ψύξης θα εξακολουθούσε να λειτουργεί σε περίπτωση μιας αναγκαστικής διακοπής.
Ωστόσο σύμφωνα με τις επίσημες έρευνες που πραγματοποιήθηκαν η καταστροφή φαίνεται πως δεν προκλήθηκε από τους χειριστές με δική τους ενέργεια, όπως είχε γίνει αρχικά γνωστό, αλλά από κάποια ατέλεια στην αρχική σχεδίαση του αντιδραστήρα RBMK και των διαδικασιών λειτουργίας του. Ενδεχομένως, οι χειριστές να μεγέθυναν το πρόβλημα στην προσπάθειά τους να κλείσουν τον αντιδραστήρα.
Τα ραδιενεργά ισότοπα που απελευθερώθηκαν στην ατμόσφαιρα από το Τσερνόμπιλ ήταν σχεδόν 200 φορές μεγαλύτερα από τη ραδιενέργεια που απελευθερώθηκε από τις δύο ατομικές βόμβες του Ναγκασάκι και της Χιροσίμα μαζί!
Η Ουκρανία, η Λευκορωσία και η Ρωσία ήταν οι χώρες που επηρεάστηκαν περισσότερο, καθώς απορρόφησαν το 63% της ρύπανσης από το ατύχημα.
Σημειώνεται ακόμα πως η μεγάλη αυτή ποσότητα ραδιενέργειας επέφερε την εκκένωση του Πριπιάτ (κωμόπολη της πρώην Σοβιετικής Ένωσης) ενώ και η ραδιενεργή βροχή έφτασε μέχρι και την Ιρλανδία.
Τα Ηνωμένα Έθνη έκαναν λόγο για την μεγαλύτερη περιβαλλοντική καταστροφή στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Σύμφωνα με το περιοδικό TIME, 31 άνθρωποι έχασαν άμεσα τη ζωή τους: Οι πρώτοι ήταν οι δύο εργάτες του αντιδραστήρα και άλλοι 29 (μέσα σε 3 μήνες) επειδή βρέθηκαν κοντά στον αντιδραστήρα εκείνο το βράδυ (εργάτες πυροσβέστες κλπ). Συνολικά 237 άνθρωποι διακομίστηκαν στη Μόσχα για να νοσηλευτούν σε ειδική κλινική τις επόμενες ημέρες. Επιπλέον, 50 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από σύνδρομο οξείας ακτινοβολίας, ενώ ακόμα τουλάχιστον 4.000 μελλοντικοί θάνατοι προκλήθηκαν από αίτια που σχετίζονταν με την ακτινοβολία.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι οι συνολικοί θάνατοι από την καταστροφή του Τσέρνομπιλ είναι πολύ περισσότεροι, με την Greenpeace να υποστηρίζει πως κυμαίνονται γύρω στους 90.000. Ωστόσο αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να αποδειχθεί.
Σίγουρο όμως είναι πως η έκρηξη αύξησε κατά 90% τους παιδικούς καρκίνους στην Ουκρανία, ενώ στην Ανατολική Ευρώπη παρουσιάστηκαν περίπου 4.000 καρκίνοι του θυρεοειδούς που πιθανότατα σχετίζονταν με τη ραδιενέργεια. Μέχρι το 2005 στην Ουκρανία 19.000 οικογένειες λάμβαναν κρατική βοήθεια διότι κάποιο μέλος τους είχε χαθεί από τις παρενέργειες του Τσερνόμπιλ.
Το κομμουνιστικό καθεστώς απέκρυψε τότε συνέπειες του πυρηνικού δυστυχήματος για τέσσερα χρόνια και μόλις το 1990, αναγνώρισε απρόθυμα την ανάγκη διεθνούς βοήθειας για τον μετριασμό των συνεπειών της καταστροφής. Η γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ενέκρινε ψήφισμα το 1990 με το οποίο ζητούσε διεθνή συνεργασία για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πυρηνικής καταστροφής του Τσερνομπίλ και το 1991 συνέστησε ταμείο (Chernobyl Trust Fund) για τον συντονισμό της βοήθειας.
Η είδηση της μοιραίας αυτής καταστροφής γίνεται γνωστή από την Σουηδία αφού αρχικά οι χώρες του πρώην υπαρκτού σοσιαλισμού είχαν αποφασίσει να κρατήσουν μυστική την έκρηξη του Τσέρνομπιλ.
Οι συνέπειες του δυστυχήματος:
37 χρόνια αργότερα και η καταστροφή συνεχίζεται με την ραδιενέργεια να υπάρχει ακόμα στην ατμόσφαιρα ενώ περίπου 5 εκ. άνθρωποι φαίνεται πως ζουν ακόμα σε περιοχές εκτεθειμένες σε ραδιενέργεια.
Με ομόφωνη απόφαση του ΟΗΕ στις 8 Δεκεμβρίου 2016 αποφασίζεται και ορίζεται η 26η Απριλίου ως Διεθνή Ημέρα Μνήμης για την Καταστροφή στο Τσερνόμπιλ, προκειμένου να ευαισθητοποιήσει την παγκόσμια κοινή γνώμη για τις συνέπειες του δυστυχήματος και να υπενθυμίσει τις προσπάθειες για την εξάλειψή τους.
Η γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναγνωρίζει στο σχετικό ψήφισμα ότι τρεις δεκαετίες μετά την πυρηνική έκρηξη παραμένουν οι σοβαρές μακροπρόθεσμες συνέπειες και ότι οι πληγείσες περιοχές αντιμετωπίζουν συνεχιζόμενες ανάγκες.