Της Χρύσας Βαρούχα, σπουδάστρια Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης
Πως η “Rosie” άντεξε μέσα στο χρόνο…
Αν και η παραπάνω γυναίκα αποτελεί πλέον μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φυσιογνωμίες του φεμινισμού, η εικόνα αυτή δεν δημιουργήθηκε με στόχο να ενδυναμώσει την “μάχη” των γυναικών ενάντια στην πατριαρχία, αλλά ενάντια στους Ναζί. Η εικόνα αυτή, με την γυναίκα να σφίγγει το μπράτσο της γεμάτη υπερηφάνεια, δείχνοντας τον δυναμισμό της, αποτελούσε για αρκετό καιρό, ένα “κάλεσμα” στις γυναίκες της Αμερικής για εργασία στα εργοστάσια πυρομαχικών.
Τα λόγια “ We can do it!”, τα οποία γράφτηκαν από τον J. Howard Miller το 1943, αποτελούσαν μια μέθοδο προπαγάνδας εκείνης της εποχής, καθώς είχαν ως στόχο να ενισχύσουν, τόσο την υποστήριξη των Αμερικάνων στον δεύτερο παγκόσμιο, όσο και να αυξήσουν το εργατικό δυναμικό.
Υπολογίζεται ότι το 1939, ο αριθμός των γυναικών στην Αμερική που εργαζόταν σε εργοστάσια πυρομαχικών έφτανε τα 5 εκατομμύρια. Παρ’ όλα αυτά, μέχρι και το 1943, όπου η ανάγκη για πυρομαχικά μεγάλωνε, ο αριθμός των εργατριών είχε επίσης αυξηθεί κατά 2 εκατομμύρια, φτάνοντας πλέον τα 7.
Έτσι, λόγω πολέμου, οι Αμερικανίδες “μπλέχτηκαν” σε πολλές δουλείες που έως τότε αποτελούσαν αντρικές υποθέσεις. Όπως, ούτως ή άλλως, είχε γίνει και στον πρώτο παγκόσμιο, κατά την διάρκεια ενός πολέμου οι άνθρωποι “ξεχνούσαν” ή δεν είχαν την πολυτέλεια να διαχωρίσουν σε ομάδες, όπως συνήθιζαν ο ένας τον άλλο.
Όλοι, ανεξαρτήτως φύλου και φυλής, έπιασαν δουλεία με στόχο να βοηθήσουν την πατρίδα τους. Οι γυναίκες, ξαφνικά βρέθηκαν να δουλεύουν σε πολεμικές βάσεις, εργοστάσια, νοσοκομεία, ακόμα και να πηγαίνουν στα πεδία μάχης ως στρατιωτικοί και οδηγοί τανκς.
Πλέον, γνωρίζουμε για αρκετές ομάδες γυναικών που με τον αγώνα τους βοήθησαν στην μάχη εναντίων των Ναζί. Από την Λουντμίλα Παβλιτσένκο έως και την Βασίλισσα Ελισάβετ, ήταν πολλές αυτές, που με τον αγώνα τους βοήθησαν στον τερματισμό του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου.
Επιστρέφοντας πίσω στην εικόνα, ο δημιουργός της εμπνεύστηκε από την Rosie the Riveter, μια αλληγορική μορφή, δημιουργημένη από τις ΗΠΑ για να περιγράψει το σύνολο των γυναικών που δούλευε σε εργοστάσια παραγωγής πυρομαχικών, ή σε πλοία.
Φυσικά η Rosie, δεν ήταν η μόνη που βοηθούσε στον πόλεμο, καθώς υπήρχε και μια άλλη γυναίκα που εκπροσωπούσε τις εργάτριες στα αεροδρόμια, είτε αυτές ήταν πιλότοι ή κατασκευάστριες μαχητικών αεροπλάνων. Αυτή ήταν η Wendy the Welder.
Η μορφή της γυναίκας με την ολόσωμη μπλε φόρμα και το μαντήλι σε έντονο κόκκινο, περιέγραφε με μεγάλη επιτυχία την πλειοψηφία των εργατριών, όποτε όταν ήρθε και η ώρα να αναζητήσουν ποια Rosie αποτέλεσε πηγή έμπνευσης της εικόνας αυτής, βρέθηκαν σε αδιέξοδο.
Με αρκετές γυναίκες να έχουν πλέον βρει θέσεις εργασίας και ταυτόχρονα να συντηρούν και τα παιδιά τους, θα πίστευε κανείς ότι και μετά το τέλος του πολέμου αυτός ο νέος τρόπος ζωής θα παρέμενε. Κάτι τέτοιο όμως δεν ισχύει, αφού όπως προαναφέρθηκε, η απόφαση να εργαστούν οι γυναίκες ήταν λόγω απουσίας των αντρών.
Δεύτερον, οι δουλειές με τις οποίες είχαν καταπιαστεί ήταν επίσης οι δουλείες των στρατιωτών που έλειπαν στον πόλεμο (δεν συνήθιζαν την δεκαετία του ‘30 και ‘40 οι γυναίκες να ασχολούνται με όπλα).
Τρίτον, όλο αυτό ήταν αποτέλεσμα προπαγάνδας, η οποία μάλιστα δεν είχε επικεντρωθεί μόνο στις γυναίκες αλλά και στους συζύγους τους, διότι εκείνη την εποχή ποιος θα άφηνε την γυναίκα του να εγκαταλείψει την οικογένειά της για να συναρμολογήσει αεροπλάνα; Οπότε από εκεί που το μήνυμα ήταν “Can You use an electric mixer? If so, You can learn to operate a drill.” το μήνυμα έγινε “You mean a woman can open it?” αναφερόμενοι σε μπουκαλάκι κέτσαπ.
Σύντομα λοιπόν, η πλειοψηφία των γυναικών που εργάζονταν στα εργοστάσια, απολύθηκε ή έφυγε. Οι Rosie’s όμως και οι επόμενες γενιές γυναικών γνώριζαν πως το να δουλεύουν σε εργοστάσια ήταν μια δουλειά με την οποία, όχι μόνο μπορούσαν να ασχοληθούν, αλλά και να καταφέρουν.
Άλλες δεν σταμάτησαν ποτέ, όπως η Elinor Otto, η οποία είναι ακόμα εν ζωή και σταμάτησε να δουλεύει στην ηλικία των 95. Είναι μια από τις αρχικές Rosie και η ίδια έπειτα τις μαζικές απολύσεις των γυναικών από τα εργοστάσια, προσπάθησε να βρει αλλού εργασία.
Εργαζόταν για λόγους οικονομικούς, αλλά όπως είχε πει σε συνέντευξή της, το να δουλεύει ήταν κάτι που της άρεσε και την γέμιζε. Προσπάθησε να βρει δουλειά σαν γραμματέας αλλά μισούσε να είναι ακίνητη και καθηλωμένη σε ένα γραφείο όλη μέρα. Τελικά το 1951, κατάφερε να ξανά πιάσει δουλειά σε εργοστάσιο, κάτι που λάτρευε, και να αναλάβει όλα τα C-17 στην εταιρεία Boeing.
Όσον αφορά το πόστερ, η σύνδεσή του με τον φεμινισμό είναι σχετικά πρόσφατη και ο λόγος δημιουργίας του, λίγο “σκοτεινός”. Όμως, μέσα σε όλη αυτή την ιστορία, όπως κατάλαβαν και οι γυναίκες εκείνης της εποχής υπάρχει μια αλήθεια διαχρονική. Ότι “You can do it !”, ότι και αν είναι αυτό που πρέπει να κάνεις. Από το να βρεθείς σε ένα πεδίο μάχης και να αναλάβεις εξ’ ολοκλήρου την κατασκευή αεροπλάνων, μέχρι και το να αγωνιστείς για τα ίδια σου τα δικαιώματα.