Της Χρυσής Βαρούχα, σπουδάστρια Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης
Υπέγραψε ως η «χειρότερη όλων» με το ίδιο της το αίμα. Το Βατικανό της ζήτησε να εγκαταλείψει την καθολική εκκλησία, εκείνη όμως παρέμεινε εκεί μέχρι και τον θανατό της. Πλέον η Sor Juana θεωρείται μια από τις πρώτες φεμινίστριες της Αμερικής και αποτελεί σύμβολο του αγώνα κατά της πατριαρχίας.
Η Sor Juana Ines de la Cruz, ήταν ιδιαίτερα γνωστή στο Μεξικό του 17ου αιώνα. Γεννημένη το 1651, κατάφερε να αποκτήσει μεγάλη φήμη ως φιλόσοφος, συγγραφέας, ποιήτρια και συνθέτης. Πλέον, θεωρείται μια από τις πρώτες φεμινίστριες της Αμερικής, λόγω του σκληρού αγώνα που έδωσε ώστε, τόσο η ίδια αλλά και άλλες γυναίκες της εποχής της, να αποκτήσουν δικαίωμα στην μάθηση.
Η Sor Juana μεγάλωσε μαζί με τις τρεις αδερφές της και την μητέρα της σε μια έπαυλη που τους είχαν παραχωρήσει οι παππούδες της. Ο πατέρας της, Ισπανός στρατιωτικός, τις είχε εγκαταλείψει για να επιστρέψει στην χώρα του. Η οικογένεια της όμως, είχε αρκετά χρήματα ώστε να μπορεί εύκολα η μητέρα της να μεγαλώνει τέσσερα παιδιά μόνη της, επιτρέποντας ταυτόχρονα στην Sor Juana να λαμβάνει μια στοιχειώδη εκπαίδευση. Έτσι, παρά το γεγονός ότι στις γυναίκες εκείνης της εποχής δεν επιτρεπόταν να διαβάζουν, η Sor Juana, κατάφερε να μάθει λατινικά, την γλώσσα των Αζτέκων και αριθμητική πριν την ηλικία των πέντε. Στην ηλικία των οκτώ έγραψε το ποίημα “Ευχαριστία” και στα δεκατρία της έτη μάθαινε σε μικρά παιδιά λατινικά. Σαν έφηβη, είχε ήδη, όπως λένε, καταφέρει να αποκωδικοποιήσει την λογική των Ελλήνων φιλοσόφων.
Στα 16 της, ταξίδεψε στην πρωτεύουσα του Μεξικού με στόχο να εξελίξει τις γνώσεις της. Παρακάλεσε την μητέρα της να την αφήσει να μεταμφιεστεί σαν αγόρι, ώστε να παρακολουθεί κρυφά μαθήματα σε σχολείο. Κάτι το οποίο τελικά δεν της επιτράπηκε, λόγω της επικινδυνότητας αυτού. Παρέμεινε αυτοδίδακτη μέχρι την ηλικία των 21.
Αρκετά απο τα επιτεύγματα της οφείλονται στην ισχυρή κοινωνική και οικονομική θέση που βρισκόταν οι οικογένειά της, η οποία της επέτρεψε να ακολουθήσει τα όνειρά της. Χάρη σε αυτήν, η Sor Juana έγινε κυρία επί των τιμών στην Ελεονόρα Ντελ Καρρέτο, η οποία ήταν μέλος γνωστής οικογενείας ευγενών της Ιταλίας. Αν και κατάφερνε με μεγάλη επιτυχία να εντυπωσιάζει τους πάντες γύρω της με τις γνώσεις της, αρκετές φορές η σκληρές κριτικές που έκανε για τα στερεότυπα που διαχώριζαν τα δύο φύλλα προκαλούσαν μεγάλες αντιδράσεις. Γι’ αυτό, λίγο δύσπιστος πλέον για τις γνώσεις και απόψεις της Sor Juana, ο σύζυγος της Ελεονόρα, κάλεσε ένα πλήθος θεολόγων, φιλόσοφων, ποιητών και δικαστών με στόχο να εξετάσουν την Sor Juana στις γνώσεις της. Η ίδια αν και τελείως απροετοίμαστη, καθώς δεν είχε ενημερωθεί πως μια τέτοια συνάντηση θα έπαιρνε μέρος, κατάφερε με μεγάλη επιτυχία όχι μόνο να απαντήσει τις ερωτήσεις τους αλλά και να ξεπεράσει όλες τις προσδοκίες. Η τεράστια φήμη που απέκτησε, όχι μόνο στο Μεξικό αλλά σε όλες τις τότε αποικίες της Ισπανίας, την είχαν φέρει στο επίκεντρο.
Αυτή η αναγνώριση όμως την οδήγησε στο οριστικοποιήσει και την απόφασή της να γίνει μοναχή. Καθώς πέρα απο το ότι ήταν στην κατάλληλη ηλικία γάμου και λόγω φήμης δεχόταν πολλές προτάσεις, γνώριζε πως κάτι τέτοιο δεν θα της επέτρεπε να συνεχίσει το λογοτεχνικό και φιλοσοφικό της ταξίδι. Θέλοντας λοιπόν να διατηρήσει τον σεβασμό και θαυμασμό από την κοινωνία, συνεχίζοντας όμως ταυτόχρονα να κάνει αυτό που αγαπάει, οριστικοποίησε την απόφαση της να γίνει καλόγρια το 1667. Κατά την διάρκεια της διαμονής της στο μοναστήρι γέμισε μια μεγάλη βιβλιοθήκη με τα έργα της. Είχε γράψει κωμωδίες, τραγωδίες, τραγούδια και ποιήματα. Ακόμα και τις προσωπικές της απόψεις σε φιλοσοφικά και κοινωνικά ζητήματα τις οποίες μέσω της εκκλησίας μπορούσε να δημοσιεύσει και να πουλήσει.
Το 1690 χωρίς την άδειά της, ο Μανουέλ Κρουζ ένας επίσκοπος δημοσίευσε μια προσωπική κριτική που είχε κάνει η Sor Juana. Αυτή η κριτική αποτελεί ένα απο τα πιο δύσκολα έργα της. Σε αυτό περιγράφεται η συζήτηση πού είχε η Sor Juana με έναν ιερέα ο οποίος της είπε πως σαν γυναίκα, θα έπρεπε να προσεύχεται και να δοξάζει τον Θεό και όχι να ασχολείται με γραφή και φιλοσοφικά ζητήματα, καθώς έτσι αρνείται τις διδασκαλίες του. Η ίδια μετά γράφει πως αν ο Θεός ήθελε οι γυναίκες να απέχουν από την γνώση και τις τέχνες τότε δεν θα τους είχε δώσει διάνοια. Συνεχίζει κατακρίνοντας την στάση της κοινωνίας και εκκλησίας, απέναντι στις γυναίκες. Όλο αυτό έφτασε στην Ιταλία την πρωτεύουσα του Καθολικού κόσμου, απ’ όπου και τελικά ζήτησαν στην Sor Juana να εγκαταλείψει την εκκλησία ή να σταματήσει να γράφει. Η ίδια παρέμεινε στην εκκλησία, ξεκαθαρίζοντας πρώτα όμως την θέση της και ανανεώνοντας τους όρκους της. Η ίδια υπέγραψε ως “ Η χειρότερη όλων” με το ίδιο της το αίμα. Μέχρι και τον θάνατό της, συνέχισε στην εκκλησία ως φιλάνθρωπος βοηθώντας νεαρές γυναίκες, ηλικιωμένους και ετοιμοθάνατους.
Η Sor Juana ακόμα και σήμερα αποτελεί ένα σύμβολο της επανάστασης κατά της πατριαρχίας στο Μεξικό. Πέρα από ότι απεικονίζεται σε χαρτονομίσματα της χώρας της, της έχουν αφιερωθεί δεκάδες όπερες, θεατρικά, ποιήματα, ντοκιμαντέρ και βιβλία.
