Της Βίλμας Μακράκη, σπουδάστρια Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης.
Κάθε χρόνο την τελευταία Παρασκευή του Νοεμβρίου (η πρώτη Παρασκευή μετά την ημέρα των Ευχαριστιών) οι καταναλωτές εξορμούν μαζικά στα καταστήματα επωφελούμενοι των μεγάλων προσφορών και εκπτώσεων.
Ο θεσμός της Μαύρης Παρασκευής ξεκίνησε από την Αμερική και αργότερα άρχισε να εξαπλώνεται και στις ευρωπαϊκές χώρες. Παραδοσιακά σηματοδοτεί την έναρξη της Χριστουγεννιάτικης περιόδου αγορών στις Ηνωμένες Πολιτείες και τα καταστήματα προσφέρουν εκπτώσεις με υψηλή προώθηση σε μειωμένες τιμές. Ωστόσο, οι ιστορίες και οι ερμηνείες πίσω από την ονομασία του όρου, είναι πολλές και αρκετά ενφιαφέρουσες.
Το κραχ της αμερικανικής αγοράς Χρυσού
Η πρώτη καταγεγραμμένη χρήση του όρου «Μαύρη Παρασκευή» δεν εφαρμόστηκε για τις προσφορές μετά την ημέρα των Ευχαριστιών, αλλά για την οικονομική κρίση και πιο συγκεκριμένα το κραχ της αμερικανικής αγοράς Χρυσού στις 24 Σεπτεμβρίου 1869 όταν δύο χρηματοδότες της Wall Street, οι Jay Gould και Jim Fisk, συνεργάστηκαν για να αγοράσουν όσο μπορούσαν από το χρυσό των Η.Π.Α., ελπίζοντας να οδηγήσουν την τιμή του στα ύψη και να το πουλήσουν για εκπληκτικά κέρδη.
Η συνομωσία τελικά αποκαλύφθηκε με αποτέλεσμα η τιμή του χρυσού να πέσει κατά 30 μονάδες, οδηγώντας το χρηματιστήριο σε ελεύθερη πτώση και χρεοκοπώντας όλους τους επενδυτές της χώρας, ανεξαρτήτως κοινωνικής διαστρωμάτωσης. Η οικονομία υπέστη τεράστια ζημιά.
Το κόκκινο και το μαύρο μελάνι
Στα τέλη της δεκαετίας του 1950 που οι εγγραφές στα λογιστικά ήταν ακόμα χειρόγραφες, οι λογιστές σημείωναν με κόκκινο μελάνι τις ημέρες με αρνητικό ισολογισμό πωλήσεων και με μαύρο μελάνι τις ημέρες με αρνητικό ισολογισμό.
Οι Αμερικανοί χρησιμοποιούν τον όρο «κόκκινο» όταν μια επιχείρηση έχει έλλειμμα και τον όρο «μαύρο» όταν έχει πλεόνασμα. Έτσι λοιπόν, την Παρασκευή μετά την ημέρα των Ευχαριστιών οι πωλήσεις ήταν πάντα πλεονασματικές, καθιερώνοντας την ως Μεγάλη Παρασκευή.
Δουλεμπόριο
Μια ιστορία που δίνει μια ιδιαίτερα άσχημη τροπή στην παράδοση της Μαύρης Παρασκευής, αναφέρει ότι πριν τον Εμφύλιο πόλεμο οι ιδιοκτήτες μεγάλων εκτάσεων του νότου χρησιμοποιούσαν τον όρο «Μαύρη Παρασκευή» για τις αγοραπωλησίες σκλάβων εργατών, την ακριβώς επόμενη της Ημέρας των Ευχαριστιών.
Χάος και κυκλοφοριακή συμφόρηση
Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή, ο όρος «Μαύρη Παρασκευή» χρησιμοποιήθηκε από τους αστυνομικούς στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, οι οποίοι επιχείρησαν να περιγράψουν την κοσμοσυρροή των καταναλωτών αλλά και το χάος που επικρατούσε στο κέντρο της πόλης την ημέρα μετά των Ευχαριστιών.
Λόγω της κίνησης αυτής, γίνονταν περισσότερα ατυχήματα και οι αστυνομικοί εργάζονταν υπερωρίες για να διαχειριστούν το τεράστιο μποτιλιάρισμα στην πόλη και τα υπερπλήρη πεζοδρόμια γεμάτα αγοραστές.
Οι καταστηματάρχες της Φιλαδέλφεια δεν ήθελαν η συγκεκριμένη μέρα να αποκτήσει αρνητική σημασία και κάποιοι σκέφτηκαν να την μετονομάσουν σε “Μεγάλη Παρασκευή” αλλά τελικά, ο όρος «Μαύρη Παρασκευή» διατηρήθηκε και στα τέλη της δεκαετίας του 1980 διαδόθηκε ως σημάδι κερδοφορίας κι επιτυχίας.
Η ημέρα αυτή αποτύπωνε την αμοιβαία σχέση μεταξύ καταστηματαρχών και καταναλωτών, καθώς η μια πλευρά κέρδιζε λόγω του τζίρου και η άλλη αγόραζε φθηνότερα, αξιοποιώντας τις προσφορές.
Εντυπωσιακό είναι ότι την ημέρα της Μαύρης Παρασκευής σε πολλές περιοχές των ΗΠΑ, οι δημόσιες υπηρεσίες και τα σχολεία είναι κλειστά, αν και δεν πρόκειται για επίσημη αργία. Η Μαύρη Παρασκευή έχει καθιερωθεί ως η γιορτή του εμπορίου και η ημέρα του καταναλωτισμού.
Πηγές:
History.com: https://www.history.com/news/black-friday-thanksgiving-origins-history