Της Χρυσής Βαρούχα, σπουδάστρια Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης
Το 1974, η καλλιτέχνης Μαρίνα Αμπράμοβιτς, θέλησε να δείξει μέχρι που φτάνουν τα όρια της ανθρώπινης φύσης. Η ίδια στάθηκε εντελώς ακίνητη και άβουλη για 6 ώρες, μπροστά από ένα κοινό, το οποίο σύμφωνα με τις οδηγίες της ίδιας, είχε την απόλυτη ελευθερία να κάνει ό,τι θέλει με το σώμα της. Την παράσταση αυτή ονόμασε Rhythm 0.
Οι οδηγίες που έθεσε η 28χρονη τότε καλλιτέχνης μέσα στον εκθεσιακό χώρο του Στούντιο Μορρά της Νάπολης ήταν οι εξής:
“Υπάρχουν 72 αντικείμενα στο τραπέζι που μπορεί κανείς να χρησιμοποιήσει πάνω μου όπως θέλει.
Εκτέλεση.
Είμαι το αντικείμενο…
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου αναλαμβάνω πλήρως την ευθύνη.
Διάρκεια: 8μμ- 6πμ”
Τα αντικείμενα αυτά ήταν:
Όπλο, σφαίρα, μπλε χρώμα, χτένα, κουδούνι, μαστίγιο, κραγιόν, μαχαίρι τσέπης, πιρούνι, άρωμα, κουτάλι, βαμβάκι, λουλούδια, σπίρτα, τριαντάφυλλο, κερί, καθρέπτης, ποτήρι, κάμερα polaroid, φτερό, αλυσίδες, νύχια, βελόνα, καρφίτσα ασφάλειας, φουρκέτα, βούρτσα, επίδεσμος, κόκκινο χρώμα, λευκή μπογιά, ψαλίδι, στυλό, βιβλίο, φύλλο λευκό χαρτί, μαχαίρι κουζίνας, σφυρί, πριόνι, κομμάτι ξύλου, τσεκούρι, ραβδί, κόκαλο αρνιού, εφημερίδα, ψωμί, κρασί, μέλι, άλας, ζάχαρη, σαπούνι, Κέικ, μεταλλικό δόρυ, κουτί με λεπίδες ξυραφιού, πιάτο, φλάουτο, Band Aid, Αλκοόλ, μετάλλιο, παλτό, παπούτσια, καρέκλα, δερμάτινα κορδόνια, νήμα, σύρμα, θείο, σταφύλια, ελαιόλαδο, νερό, καπέλο, μεταλλικός σωλήνας, κλαδί δεντρολίβανου, κασκόλ, μαντήλι, χειρουργικό νυστέρι, μήλο.
Τελικά όμως, πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ο άνθρωπος όταν του δίνεται η ευκαιρία και όταν παραμένει ανώνυμος μέσα στο πλήθος; Η πρώτες ώρες ήταν φαινομενικά εύκολες. Το κοινό της έδινε να κρατάει το τριαντάφυλλο, της σήκωνε τα χέρια και “έβαζε” το σώμα της σε διάφορες πόζες.
Μετά το πρώτο τρίωρο, τα πράγματα αγρίεψαν. Κάποιος από το πλήθος πήγε στο τραπέζι όπου η Αμπράμοβιτς είχε τοποθετήσει τα αντικείμενα και έπιασε τις λεπίδες των ξυραφιών, αρχίζοντας να της κόβει τα ρούχα. Με την ίδια λεπίδα, έσκισε και μικρό κομμάτι του λαιμού της, αφήνοντας αίμα να τρέχει ώστε να μπορούν να το ρουφήξουν. Από το τριαντάφυλλο το οποίο κρατούσε, πήραν τα αγκάθια και τα έμπηξαν μέσα στο ακάλυπτο στομάχι της.
Το μαχαίρι το οποίο μέχρι τότε παρέμενε πάνω στο τραπέζι, σήκωσε και έσπρωξε κάποιος ανάμεσα στα πόδια της. Η Αμπράμοβιτς αν και κλαίγοντας, παρέμεινε ακίνητή και αμίλητη, συνεχίζοντας την παράσταση της. Προς το τέλος τα πράγματα κορυφώθηκαν. Ένας από τους παρευρισκόμενους όπλισε και έβαλε στο χέρι της Αμπράμοβιτς το όπλο, στρέφοντας το προς το κεφάλι της.
Σε αυτή την έκθεση η Αμπράμοβιτς δεν παρουσίασε κάποιο αντικείμενο, αλλά ήταν η ίδια το αντικείμενο. Όπως είχε πει, ήταν έτοιμη ακόμα και να πεθάνει εκείνη την νύχτα.
Ο Τόμας ΜακΚίνλει, κριτικός τέχνης και επιτυχημένος διδάκτορας, είχε παρευρεθεί στην έκθεση αυτή. Είδε με τα ίδια του τα μάτια τις ακρότητες που έλαβαν χώρα, και είπε τα παρακάτω:
“Ξεκίνησε ήρεμα. Κάποιος την γύρισε. Κάποιος έσπρωξε τα χέρια της στον αέρα. Κάποιος την άγγιξε κάπως σεξουαλικά. Η ναπολιτάνικη νύχτα άρχισε να ζεσταίνεται. Την τρίτη ώρα όλα τα ρούχα της κόπηκαν με κοφτερές λεπίδες ξυραφιού. Την τέταρτη ώρα, οι ίδιες λεπίδες άρχισαν να εξερευνούν το δέρμα της. Ο λαιμός της κόπηκε έτσι ώστε κάποιος να μπορεί να πιπιλίζει το αίμα της. Διάφορες μικρές σεξουαλικές επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν στο σώμα της. Ήταν τόσο αφοσιωμένη στο κομμάτι που δεν θα είχε αντισταθεί στον βιασμό ή τη δολοφονία. Αντιμέτωπη με την παραίτησή της από τη θέληση, με την υπονοούμενη κατάρρευση της ανθρώπινης ψυχολογίας, μια προστατευτική ομάδα άρχισε να ορίζεται στο ακροατήριο. Όταν ένα γεμάτο όπλο ρίχτηκε στο κεφάλι της Μαρίνας και το δάχτυλό της “δούλευε” γύρω από τη σκανδάλη, ξέσπασε καβγάς μεταξύ των ομάδων του κοινού”.
Όταν πέρασε η έκτη ώρα, η Αμπράμοβιτς περιέγραψε πως άρχισε να κινείται και να περιφέρεται γύρω στο πλήθος. Σε απάντηση, όλοι έτρεξαν σε φυγή, μη μπορώντας να έρθουν προφανώς σε επαφή με τον άνθρωπο τον οποίο είχαν νωρίτερα “βιάσει”.
“Αυτό που έμαθα ήταν ότι… αν το αφήσεις στο κοινό, μπορεί να σε σκοτώσουν… Ένιωσα παραβιασμένη: μου έκοψαν τα ρούχα, μου κόλλησαν αγκάθια τριαντάφυλλου στο στομάχι, ένα άτομο στόχευσε το όπλο στο κεφάλι και ένα άλλο με το πήρε. Δημιούργησε μια επιθετική ατμόσφαιρα. Μετά από ακριβώς 6 ώρες, σηκώθηκα όρθια και άρχισα να περπατάω προς το κοινό,” είπε η Μαρίνα Αμπράμοβιτς