Του Απόστολου Παναγιωτάκη, σπουδαστής Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης
Κίτρινος Τύπος ή κίτρινη δημοσιογραφία ορίζεται ως η δημοσιογραφική και εκδοτική πρακτική με την οποία προβάλλονται με εντυπωσιακό τρόπο, ως πρωτεύοντα δημοσιογραφικά θέματα, αυτά που εξάπτουν την περιέργεια, χρησιμοποιώντας υπερβολές ή ακόμα και κατασκευασμένες ιστορίες.
Καταπατώντας βασικές δεοντολογικές δημοσιογραφικές αρχές, με σκοπό να προσελκύσει το ενδιαφέρον του κοινού, έχει ως κύριο εργαλείο την πληροφορία που δύσκολα αξίζει (ή πρόκειται) να διασταυρωθεί, τις φήμες και τις συνωμοσιολογίες. Απώτερος σκοπός είναι κατά κύριο λόγο το οικονομικό όφελος ή, στις μέρες των βούρκων των social media ακόμα και η επιτηδευμένη απόκρυψη της αλήθειας και το μαζικό κομφούζιο της ανεξέλεγκτης είδησης.
Στην Ελλάδα μάλιστα, η οποία υπέφερε έντονα και πρόσφατα από τέτοιες μορφές επικίνδυνης παραπληροφόρησης, το όνομα μιας εφημερίδας έγινε συνώνυμο με τον κίτρινο τύπο και τις κατασκευασμένες ειδήσεις και αναγνωρίζεται πλέον ως “Αυριανισμός”.
Μόλις 40 χρόνια έχουν περάσει έκτοτε και θα περίμενε κανείς, ότι δεδομένης της αναταραχής που είχε προκληθεί λόγω τέτοιων ανήθικων δημοσιογραφικών πρακτικών, ότι η εμφάνιση “κρουσμάτων” κίτρινου τύπου θα είχε εκλείψει.
Στην πραγματικότητα όμως, η ασθένεια αυτή απλά πέρασε στο επόμενο στάδιο. Με την πρωτόγνωρη ευκολία πρόσβασης στο διαδίκτυο άνοιξαν νέοι δρόμοι για την αναζήτηση της πληροφορίας και δημιουργήθηκε η ανάγκη για την γρήγορη και άμεση ενημέρωση.
Στην προσπάθεια των μέσων ενημέρωσης να καλύψουν αυτήν την ανάγκη ανταγωνιστικά, ξεκίνησε η κουλτούρα του copy paste, του clickbait και της πρόχειρης ενημέρωσης.
Με ειδησεογραφικά μέσα τα οποία στην προσπάθεια να αυξήσουν την ροή των δικών τους θεμάτων αποφασίζουν να οικειοποιηθούν θέματα, άρθρα και ρεπορτάζ από άλλα μέσα, αντιγράφοντας και επικολλώντας, αναμασώντας και παραφράζοντας.
Με την χρήση φανταχτερών και βαρύγδουπων τίτλων και την υπόσχεση ότι το περιεχόμενο τους είναι συγκλονιστικό και ανεπανάληπτο καταλήγουν να φέρουν το κοινό αντιμέτωπο με ανακρίβειες και γενικότητες στην καλύτερη περίπτωση, έως ψευδείς ειδήσεις και στεγνή παραπληροφόρηση στην χειρότερη.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η παρακάτω φωτογραφία:
Η εν λόγω φωτογραφία απεικονίζει μια σκηνή από την ταινία «Άρχοντας των Δαχτυλιδιών : Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού» και πιο συγκεκριμένα τον Viggo Mortensen στον ρόλο του Άραγκορν.
Η ίδια φωτογραφία χρησιμοποιήθηκε πρόσφατα από ευρέως γνωστό ειδησεογραφικό site σε άρθρο επικαιρότητας, ως η απεικόνιση φερόμενου ως βιαστή, με χόμπι παιχνίδια ρόλων με μεσαιωνικό ρουχισμό.
Το άρθρο αυτό παραμένει απαράλλακτο στην ιστοσελίδα για ήδη αρκετό καιρό, πράγμα που αφ’ ενός αποδεικνύει τις δημοσιογραφικές πρακτικές της συγκεκριμένης σελίδας και αφ’ εταίρου την επικινδυνότητα αυτών καθώς έχει ήδη αναγνωσθεί πολλάκις από το τακτικό κοινό της ιστοσελίδας αυτής.
Δυστυχώς, την σύγχρονη εποχή της αναγκαίας, άμεσης ενημέρωσης και του βομβαρδισμού των αλλεπάλληλων πληροφοριών ο κίτρινος τύπος θερίζει κάθε γωνία του διαδικτύου, επηρεάζοντας γνώμες και μοιράζοντας προπαγάνδα και παραπληροφόρηση.
Η βέλτιστη αντιμετώπιση του , είναι η επαλήθευση της πληροφορίας από το δυνατόν περισσότερες διαφορετικές πηγές και η διαφάνεια στην μετάδοση της. Και ενώ είναι δικαίωμα του κάθε αναγνώστη να λαμβάνει αξιόπιστη και έγκυρη ενημέρωση, άλλο τόσο είναι και υποχρέωσή του να καταπολεμά οτιδήποτε λιγότερο.