Της Ηλιάνας Ατσαλάνη, σπουδάστρια Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης
Με αφορμή την σαρανταήμερη νηστεία εν όψει του Πάσχα, θα δούμε την ιστορία της νηστείας από τα παλιά στα σύγχρονα χρόνια καθώς θα καταγράψουμε και την γνώμη μίας διατροφολόγου για να δούμε κατά πόσο υγειινό είναι τελικά να κάνει κάποιος νηστεία;
Η νηστεία βγαίνει από το στερητικό νη και το εσθίω που είναι η αποχή από την τροφή. Αυτή η πρακτική υφίσταται από τα χρόνια του Μωισή ο οποίος έπρεπε να νηστεύσει σαράντα μέρες για να πάει στο όρος Σινά και να παραλάβει τις δέκα εντολές. Ενώ έχει συνδεθεί και με άλλα βιβλικά πρόσωπα όπως τον Σαμψών του οποίου αυτού του είδους η αποχή του έδινε ψυχική δύναμη, τον Σανιήλ ο οποίος μετά από εικοσιτετράωρη νηστεία επιβίωσε στον «λάκκο των Λεόντων» ενώ και ο Ιησούς Χριστός αποσύρθηκε στην έρημο για 40 ημέρες όπου προσευχόταν και νήστευε.
Δεν έχουμε όμως μόνο στον Χριστιανισμό νηστεία αλλά και σε άλλες θρησκείες. Στον Βουδισμό, θεωρείται ως άσκηση αυτοελέγχου και γίνεται με ιδιαίτερο τρόπο. Απέχουν από στέρεες τροφές κάθε μέρα από το μεσημέρι και μετά. Στον Ινδουισμό, δεν ειναι απαραίτητη η νηστεία αλλά έχει πιο πολύ εθελοντικό χαρακτήρα ενώ σημαντική είναι η τήρηση της κατά την ενδέκατη μέρα κάθε σεληνιακού έτους. Από την άλλη στο Ισλάμ, η αποχή από τροφή, νερό και κάθε είδους σωματική επαφή θεωρείται πράξη ευσέβειας και αφοσοίωσης στον Θεό και αυτή η διαδικασία ονομάζεται Ραμαζάνι. Το Ραμαζάνι τελειώνει με το ιφταρ όπου μαζεύονται όλοι με τα αγαπημένα τους πρόσωπα.
Στον Ιουδαíσμό, υπάρχει ένα είδος 25ωρης νηστεάς και κατά τη δειάρκεια αυτής όλα σταματούν να λειτουργούν. Αυτή η ημέρα ονομάζεται ημέρα της εξηλέωσης. Στον Σιχισμό, η νηστεία θεωρείται κατώτερη της αλήθειας και της σωστής πράξης οπότε δεν τηρείται ενώ στον τζαíνισμό, θεωρείται κάθαρση του σώματος και γίνεται επίσης απομάκρυνση του κακού κάρμα. Μπορεί να δειαρκέσει μία μέρα έως παραπάνω από έναν μήνα.
Για τον Χριστιανισμό, η νηστεία παίζει μεγάλη σημασία τόσο λόγω της πνευματικής της υπόστασης όσο και από διατροφικής πλευράς. Σε όλη την δειάρκεια της, κατά τις μεγάλες εορτές όπως Χριστούγεννα, Πάσχα, Δεκαπενταύγουστο και τις μέρες Τετάρτη και Παρασκευή, δεν γίνεται χρήση ζωíκών τροφών εκτός από την περίδο του Πάσχα όπου δύο μέρες την εικοστή Πέμπτη Μαρτίου και την Κυριακή των Βαíων τρώγεται ψάρι ή άλλο θαλασσινό.
Αυτή η πρακτική, σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να συνθεθεί συνεπώς και με μία πιο υγειινή διατροφή όμως θα πρέπει να υπάρξει προσοχή στους υδατάνθρακες εκείνων των ημερών όπως ψωμί, ζυμαρικά αλλά και στον χαλβά και τα αλλείμματα ξηρών καρπών.
Όπως μας λέει και η Τυμπακιανάκη Χαρά, διατροφολόγος πολύς κόσμος ανησυχεί κατά τη δειάρκεια της μήπως δεν χάσει βάρος αλλά αντίθετα πάρει λόγω των υδατανθράκων και γενικά των τροφών με ψηλό γλυκαιμικό δείκτη. Μπορεί κάποιοι μέσω της εγκράτειας να χάσουν παραπάνω κιλά αλλά αυτό έχει να κάνει με το συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο που προσλαμβάνουμε μέσα στην ημέρα. Επίσης «παγίδα» θεωρείται και ο μη κορεσμός αυτών των ημερών όπου εκεί τρώμε πιο πολύ απ΄ότι συνήθως για να καλύψουμε την πείνα μας.
Υπάρχουν κάποια μυστικά που θα μας βοηθήσουν στο να μην πάρουμε πολύ βάρος αυτές τις ημέρες. Η ίδια τονίζει πως για αρχή θα πρέπει να επιλέξουμε τρόφιμα με χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη όπως δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα με την φλούδα τους ώστε να επέλθει γρήγορα ο κορεσμός. Θς πρέπει επίσης τα παραπάνω να συνδιάζονται με φυτικές πρωτεíνες όπως μανιτ΄ρια, σόγια, όσπρια, δημητριακά ώστε να χορταίνουμε γρήγορα κι έτσι να έχουμε διατηρήσει και τον μυíκό μας ιστό.
Τέλος, για τις αυξημένες ανάγκες σε σίδηρο εκείνες τις μέρες, μας επισημαίνει πως η Αμερικάνικη Ακαδημία Διατροφής λέει πως σωστά σχεδιασμένα πλάνα διατροφής είναι επαρκή σε όλα τα στάδια και όλες τις ηλικίες. Παράλληλα, πρέπει ένα διαιτολόγιο να είναι διαμορφωμένο έτσι ώστε να γίνεται χρήση τροφών φυτικής προέλευσης πλούσιες σε σίδηρο αλλά και όπου χρειαστεί κάποιο συμπλήρωμα αυού.
Μας λέει, πως πρεπει να αποφεύγουμε να συνδιάζουμε γεύμα πλούσιο σε πηγές σιδήρου με τροφές που έχουν ασβέστιο ενώ πρέπει να αποφεύγεται και η κατανάλωση μαζί ή αμέσως μετά απόαυτά, τροφών ή ποτών πλούσια σε πολυφαινόλες όπως ο καφές.
Τα παραπάνω εμποδίζουν την απορόφιση του σιδήρου ενώ ο ίδιος ενισχύεται με την χρήση τροφών πλούσιων σε βιταμίνη C όπως κόκκινη πιπεριά, πορτοκάλι, σε κιτρικό οξύ μέσω του λεμονιού ενώ και τα καροτενωειδή όπως καροτο και γλυκοπατάτα βοηθούν και αυτά.
Σε κάθε περίπτωση, πριν ξεκινήσουμε μία νηστεία, θα πρέπει να συμβουλευτούμε έναν ειδικό ώστε να φτιάξει το κατάλληλο διατροφικό πλάνο για εμάς σύμφωνα με τις ανάγκες μας. Ο ίδιος μπορεί να μας πει αν σύμφωνα με το ιατρικό ιστορικό μπορούμε να κάνουμε νηστεία ή όχι και αν θα πρέπει να πάρουμε κάποιο συμπλήρωμα διατορφής σιδήρου.