Του τμήματος Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης
Κατίνα Παξινού, Μάνος Χατζιδάκις, Βασίλης Φωτόπουλος, Βαγγέλης Παπαθανασίου, Κώστας Γαβράς είναι οι πέντε Έλληνες που έχουν κρατήσει στα χέρια τους το… «Άγιο Δισκοπότηρο» της κινηματογραφικής βιομηχανίας, το βραβείο Όσκαρ.
Κάθε χρόνο η Ακαδημία Κινηματογράφου των ΗΠΑ, απονέμει τα χρυσά αγαλματίδια, σε έναν θεσμό στον οποίο δεν είναι λίγοι αυτοί που τον επικρίνουν, δεν παύει όμως να είναι μια από τις μεγαλύτερες διακρίσεις στον χώρο της 7ης τέχνης. Στα 98 χρόνια του θεσμού, μόνο πέντε έλληνες έχουν καταφέρειο να γευθούν τη χαρά της συγκεκριμένης διάκρισης, ενώ αρκετοί άλλοι έχουν φτάσει στο… παρα πέντε.
Η ηθοποιός Κατίνα Παξινού το 1944, ο συνθέτης Μάνος Χατζιδάκις το 1961, ο σκηνογράφος Βασίλης Φωτόπουλος το 1963, ο συνθέτης Βαγγέλης Παπαθανασίου 1982 και ο σκηνοθέτης Κώστας Γαβράς το 1983 είναι αυτοί που έχουν δώσει «ελληνικό χρώμα» στη συγκεκριμένη τελετή στα χρόνια που υπάρχει.
Το 1944, η μεγάλη ελληνίδα ηθοποιός Κατίνα Παξινού βραβεύτηκε με το Όσκαρ Β’ Γυναικείου Ρόλου για την ερμηνεία της στην ταινία του Σαμ Γουντ «Για ποιόν χτυπά η καμπάνα».
Το 1961 απονεμήθηκε στον Μάνο Χατζιδάκι το Όσκαρ καλύτερου τραγουδιού για τα «Παιδιά του Πειραιά» από την ταινία του Ζιλ Ντασέν «Ποτέ την Κυριακή», με τον σπουδαίο συνθέτη πάντως να το αντιμετωπίζει με ταπεινοφροσύνη. «Μπορεί ένα απλό τραγούδι να μου έφερε το Όσκαρ. Οι φιλοδοξίες μου όμως και οι υποχρεώσεις μου δεν σταματούν σε αυτό…» είχε πει τότε.
Το 1963 ο Βασίλης Φωτόπουλος είχε δημιουργήσει τα σκηνικά της ταινίας του Ελία Καζάν «Αμέρικα Αμέρικα», χωρίς όμως να υπάρχει το όνομά του στους τίτλους, καθώς ο σκηνοθέτης προτίμησε να αφήσει μόνο αυτό του Αμερικανού Τιμ Κάλαχαν.
Το 1982 ο συνθέτης Βαγγέλης Παπαθανασίου, με διεθνή καριέρα ως Vangelis, κερδίζει Όσκαρ για τη μουσική της ταινίας του Χιου Χάντσον «Οι Δρόμοι της Φωτιάς» με ένα κομμάτι που έχει γίνει σημείο αναφοράς στη μουσική μέχρι και σήμερα.
Τον επόμενο χρόνο το 1983, ο Κώστας Γαβράς τιμήθηκε με το Όσκαρ προσαρμοσμένου σεναρίου για την ταινία του «Ο Αγνοούμενος», σε μια ταινία στην οποία ήταν εκ νέου υποψήφιος ο Βαγγέλης Παπαθανασίου που είχε γράψει τη μουσική.
Αρκετοί είναι οι Έλληνες και οι Ελληνίδες που έχουν φτάσει κοντά στη διάκριση, αλλά δεν έχουν τιμηθεί με το πολυπόθητο Όσκαρ.
Η Μελίνα Μερκούρη ήταν υποψήφια για το Όσκαρ Α’ Γυναικείου Ρόλου στην ταινία του Ζιλ Ντασέν «Ποτέ την Κυριακή», σε μια ταινία που είχε άλλες δύο υποψηφιότητες, του ίδιου του Ζιλ Ντασέν (σενάριο και σκηνοθεσία) και της Ντένης Βαχλιώτη (κουστουμιών ασπρόμαυρης ταινίας).
Το 1964, ο Μιχάλης Κακογιάννης με τον «Αλέξη Ζορμπά» ήταν υποψήφιος για τρία Όσκαρ: καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας και σεναρίου. Η ταινία του κερδίζει τρία Όσκαρ: Β’ Γυναικείου Ρόλου στη Λίλα Κέντροβα (υποδυόταν τη Μαντάμ Ορτάνς), φωτογραφίας στον Γουόλτερ Λασάλι και καλλιτεχνικής διεύθυνσης – σκηνικών για ασπρόμαυρη ταινία στον Βασίλη Φωτόπουλο.
Ο Μιχάλης Κακογιάννης έφτασε δύο ακόμη φορές ως την τελετή απονομής, με την «Ηλέκτρα» το 1962 και την «Ιφιγένεια» το 1977, υποψήφιες για το Όσκαρ καλύτερης ξένης ταινίας.
Ο Βασίλης Γεωργιάδης είχε διεκδικήσει δύο φορές το Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας, με τα «Κόκκινα φανάρια» το 1963 και με το «Χώμα βάφτηκε κόκκινο» το 1965.
Το 1970 το «Ζ» του Κώστα Γαβρά ήταν υποψήφιο για πέντε Όσκαρ και κέρδισε δύο: μοντάζ και καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας που απονεμήθηκε στους παραγωγούς Ζακ Περέν και Αχμέντ Ρασεντί.
Το 1991 η ιταλική ταινία Μεντιτερανέο κέρδισε το Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας, στο καστ της οποία ήταν και η Βάνα Μπάρμπα.
Το 2017 η Δάφνη Ματζιαράκη διεκδίκησε το Όσκαρ στην κατηγορία ντοκιμαντέρ μικρού μήκους για την ταινία της «4.1 Miles».
Στη σύγχρονη εποχή επίσης ο Γιώργος Λάνθιμος παρουσιάζεται δυναμικά στη διαδικασία ξεκόντας το 2011, όταν ήταν υποψήφιος στην κατηγορία της καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας με τον «Κυνόδοντας», συνεχίστηκε το 2017, όταν διεκδίκησε το Όσκαρ σεναρίου, μαζί με τον Ευθύμη Φιλίππου για την ταινία του «Αστακός».
Το 2019, ήταν η μεγάλη χρονιά για τον έλληνα σκηνοθέτη, καθώς η ταινία του «Η Ευνοούμενη» ήταν υποψήφια για 10 Όσκαρ. Στα Όσκαρ του 2024, η ταινία του «Poor Things» συγκέντρωσε 11 υποψηφιότητες, μεταξύ των οποίων καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, α’ γυναικείου ρόλου για την Έμμα Στόουν.
Εφέτος η τελευταία του ταινία «Βουγονία» απέσπασε τέσσερις υποψηφιότητες: Καλύτερης Ταινίας (με υποψήφιο τον ίδιο ως συμπαραγωγό), Α’ γυναικείου ρόλου για την Έμα Στόουν, καλύτερου διασκευασμένου σεναρίου και μουσικής.
Το 2021, ο μοντέρ Γιώργος Λαμπρινός ήταν υποψήφιος για το Όσκαρ Μοντάζ για την ταινία «The Father» του Φλόριαν Ζέλερ.