Της Ράνιας Χατζάκη, σπουδάστρια Δημοσιογραφίας ΙΕΚ ΑΚΜΗ Κρήτης
Στην Ελλάδα, τα περιστατικά έμφυλης βίας αυξάνονται καθημερινά με ταχύτατους ρυθμούς. Κάποια από αυτά γίνονται γνωστά στην αστυνομία κι άλλα τόσα παραμένουν ένα μυστικό, πολλές φορές ένα κοινό μυστικό στον οικογενειακό ή φιλικό κύκλο.
Μολονότι η έμφυλη βία είναι πλέον ένα συχνό φαινόμενο, η κοινωνία συνεχίζει να εθελοτυφλεί, να μην παίρνει μέρος και να μην υπερασπίζεται τις γυναίκες που είναι τα θύματα αυτής της μορφής βίας.
Τι είναι η έμφυλη βία;
Η έμφυλη βία αποτελεί ένα παγκόσμιο φαινόμενο, το οποίο πλήττει στη συντριπτική του πλειοψηφία τις γυναίκες, τα νεαρά κορίτσια αλλά και τα άτομα που ανήκουν στην ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα.
Έμφυλη βία μπορεί να θεωρηθεί οποιαδήποτε επιβλαβής πράξη κατά της αξιοπρέπειας και της σωματικής ακεραιότητας όσων την δέχονται. Ξεχωρίζει από τις υπόλοιπες μορφές βίας διότι προέρχεται από την ιστορικά διαπιστωμένη ανισότητα στις σχέσεις κοινωνικής ισχύος μεταξύ των ανδρών και των γυναικών, η οποία οδήγησε στην κυριαρχία των ανδρών επί των γυναικών. Αυτή η μορφή βίας, μπορεί να προκαλέσει είτε σωματικά-ψυχικά τραύματα, είτε σεξουαλικά, ενώ μπορεί να πραγματοποιηθεί σε ιδιωτικό αλλά και σε δημόσιο χώρο.
Η έμφυλη βία, συχνά, μπορεί να οδηγήσει σε γυναικοκτονία. Αυτό συμβαίνει διότι οι δράστες, τις περισσότερες φορές, προσπαθούν να ασκήσουν ένα τύπο κοινωνικού ελέγχου στα σώματα και στις επιλογές των γυναικών μέσω της βίας, η οποία εμπεριέχεται στους τρόπους «σωφρονισμού» των γυναικών.
Στην Ελλάδα, τα περιστατικά έμφυλης βίας αρχίζουν και καταγράφονται από το 2013. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, σε διάστημα 5 ετών (2013-2018) καταγράφηκαν στην Ελλάδα 69 δολοφονίες γυναικών με αιτία την ενδοοικογενειακή βία, οι οποίες αντιστοιχούν στο 30-50% του συνόλου των γυναικών θυμάτων ανθρωποκτονιών ετησίως.
Το 2016 καταγράφηκαν 13 δολοφονίες γυναικών από πρόσωπο του συγγενικού κύκλου τους. Από το σύνολο των δραστών που διώχθηκαν ποινικά για άσκηση ενδοοικογενειακής βίας το 86,2% ήταν άνδρες, ενώ οι καταδικαστικές αποφάσεις των Εισαγγελιών για ενδοοικογενειακή βία αφορούσαν άνδρες σε ποσοστό 92,8%.
Το 2017 καταγράφηκαν 7 δολοφονίες γυναικών από πρόσωπο του συγγενικού κύκλου τους. Από το σύνολο των δραστών που διώχθηκαν ποινικά για άσκηση ενδοοικογενειακής βίας το 84% ήταν άνδρες, ενώ οι καταδικαστικές αποφάσεις των Εισαγγελιών για ενδοοικογενειακή βία αφορούσαν άνδρες σε ποσοστό 93,4%.
Το 2018 καταγράφηκαν 13 δολοφονίες γυναικών από πρόσωπο του συγγενικού κύκλου τους. Από το σύνολο των δραστών που διώχθηκαν ποινικά για άσκηση ενδοοικογενειακής βίας το 84,5% ήταν άνδρες, ενώ οι καταδικαστικές αποφάσεις των Εισαγγελιών για ενδοοικογενειακή βία αφορούσαν άνδρες σε ποσοστό 92,2%.
Τα έτη 2019-2020 καταγράφηκαν 39 δολοφονίες γυναικών, όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Ελληνικής ομάδας του Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου για τις γυναικοκτονίες (European Observatory on Femicide).
Το 2021 η Γραμμή SOS 15900 δέχθηκε 7.809 κλήσεις, από τις οποίες οι 5.405 αφορούσαν περιστατικά έμφυλης βίας. Στην Γραμμή κάλεσαν τόσο τα ίδια τα θύματα όσο και τρίτα πρόσωπα, δηλαδή συγγενείς, φίλοι και γείτονες. Τα στοιχεία από τον Ιανουάριο μέχρι τον Οκτώβριο, κάνουν λόγο για 3.730 κλήσεις από γυναίκες-θύματα βίας και 1.675 κλήσεις από τρίτα πρόσωπα.
Είναι ξεκάθαρο ότι το έτος 2021, θεωρείται ως μια μαύρη χρονιά για την έμφυλη βία καθώς στην περίοδο της πανδημίας υπήρξε έξαρση τόσο στα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας όσο κι στα περιστατικά βιασμών, δολοφονιών γυναικών και σεξουαλικών παρενοχλήσεων.
Άξια αναφοράς είναι η υπόθεση βιασμού της 24χρονης Γεωργίας Μπίκα, η οποία έπεσε θύμα εκμετάλλευσης κι βιασμού σε πρωτοχρονιάτικο πάρτι μετά την κατανάλωση αλκοόλ, αλλά κι η υπόθεση της εκδικητικής πορνογραφίας του Σ. Παναγιωτόπουλου ενάντια στο πρόσωπο πρώην συντρόφου του. Στο έτος 2021 απαριθμούμε 17 γυναικοκτονίες, οι οποίες όπως είδαμε τελέστηκαν από τα χέρια πρώην και νυν συντρόφων, εν διαστάσει συζύγων κι φίλων.
Τα χέρια αυτά «οπλίστηκαν» από την βαθιά ριζωμένη πατριαρχική αντίληψη ότι η γυναίκα δεν έχει το δικαίωμα να αποχωρήσει από μια τοξική κι βίαιη σχέση, να αντιμιλήσει στον σύντροφο της πάνω σε έναν λεκτικό διαπληκτισμό κι να κοινωνικοποιηθεί.
Η χρονιά άλλαξε ήρθε το 2022, αν και όλοι μας ελπίζαμε ότι αυτά τα περιστατικά θα παρέμεναν πίσω στο 2021, μετράμε ήδη δυο γυναικοκτονίες ενώ βρισκόμαστε μόλις στον μήνα Μάρτιο. Ας θέσουμε, λοιπόν, σαν στόχο για αυτό το έτος να μην υπάρξουν άλλα περιστατικά έμφυλης βίας κι να δημιουργήσουμε μια κοινωνία τόσο ικανή ώστε να μπορεί να αντιμετωπίσει τέτοια δυσάρεστα περιστατικά με θεσμικό τρόπο.